Co przychodzi Ci na myśl, gdy myślisz o systemie finansowym? Aplikacje bankowe i inwestycyjne, takie jak mBank, PKO BP, XTB, Revolut czy eToro? Być może myślisz też o bankomatach, kartach płatniczych i sieciach Visa oraz Mastercard, które obsługują codzienne płatności milionów użytkowników. Wszystkie te elementy mogą stanowić składniki systemu finansowego, ale same w sobie nie są systemami.
Systemy finansowe składają się z czterech części:
- instytucje finansowe łączą inwestorów i kredytobiorców;
- rynki finansowe to miejsca, w których odbywa się obrót aktywami;
- usługi finansowe obejmują bieżącą działalność związaną z obrotem i inwestowaniem w imieniu klientów;
- aktywa finansowe to produkty stanowiące podstawę systemów finansowych.
Oczywiście jest to bardzo ogólny zarys systemów finansowych. Nie wyjaśnia on jednak, czym są instrumenty finansowe – aktywa, które są kupowane i sprzedawane na rynkach finansowych. Nie opisuje też szczegółowo żadnej konkretnej instytucji finansowej. Czy mówimy o bankach, czy wyłącznie o domach inwestycyjnych, takich jak mBank Dom Maklerski i Dom Maklerski PKO Banku Polskiego? I kto zajmuje się kupnem i sprzedażą aktywów? Odpowiedzi na te i inne pytania poznasz w dalszej części artykułu.
Wyjaśnienie pojęcia „systemy finansowe”
Z wprowadzenia do niniejszego artykułu wynika, że systemy finansowe nie są żadnym z elementów, które znamy i z których korzystamy na co dzień. Systemy te obejmują wszystkie osoby i „miejsca”, w których toczy się działalność finansowa.
odpowiadają za większość operacji związanych z aktywami. Czasami realizują zlecenia klientów dotyczące kupna lub sprzedaży określonych akcji lub innych aktywów. Często jednak kupują lub sprzedają aktywa bez konkretnego zlecenia ze strony klienta, kierując się sytuacją rynkową.
Zasadniczo system finansowy umożliwia wymianę środków finansowych między uczestnikami rynku (więcej na ten temat w następnej części). System taki można postrzegać jako wymianę i wykorzystanie aktywów z korzyścią i zyskiem dla zaangażowanych stron.
Jak można sobie wyobrazić, pieniądze odgrywają ogromną rolę w funkcjonowaniu systemów finansowych. Chodzi tu o „pieniądze” w znaczeniu „wszystkiego, co ma wartość”, a nie w potocznym (błędnym) rozumieniu tego terminu – jako synonimu gotówki. Kredyt również odgrywa ogromną rolę w finansach.
Zarządzanie finansami na tym poziomie jest złożonym przedsięwzięciem. Menedżerowie finansowi muszą nieustannie obserwować rynki i analizować wszelkie potencjalne ryzyka. Mogą zdecydować się na całkowite uniknięcie ryzyka, na przykład poprzez sprzedaż bardziej ryzykownych akcji klienta przed potencjalnym spadkiem koniunktury. Już sam ten aspekt zarządzania inwestycjami sprawia, że systemy finansowe funkcjonują mniej więcej bez zakłóceń.
W Polsce najważniejszym rynkiem finansowym jest Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie (GPW), na której notowane są m.in. akcje, obligacje i instrumenty pochodne. Obok niej funkcjonują także rynki pozagiełdowe oraz inne platformy obrotu aktywami.
Kto korzysta z systemów finansowych?
To podchwytliwe pytanie. Każdy, kto posługuje się walutą – a właściwym synonimem słowa „gotówka” jest właśnie „waluta” – w pewnym stopniu korzysta z systemu finansowego. Jeśli posiadasz konto bankowe, jesteś podłączony do systemu finansowego. Twój kredyt hipoteczny, raty za samochód czy kredyt studencki, o ile je posiadasz, również wynikają z systemu finansowego. Jednak rozważając to pytanie z perspektywy finansowej, systemy finansowe obsługują jedynie trzech użytkowników.
Kredytodawcy
Ogólnie rzecz biorąc, kredytodawcy dysponują środkami pieniężnymi, które mogą pożyczyć. Jeśli wnioskowana kwota jest szczególnie wysoka lub osoba ubiegająca się o pożyczkę – czyli kredytobiorca – nie ma udokumentowanej historii kredytowej, kredytodawcy mogą zażądać pewnego rodzaju zabezpieczenia. Może to być inny składnik majątku należący do kredytobiorcy lub po prostu umowa o pracę, która (mniej więcej) gwarantuje spłatę pożyczki wraz z odsetkami. Wszyscy znamy ten typ pożyczkodawcy. Pożyczkodawcy w systemach finansowych działają jednak w znacznie szerszym zakresie.
Załóżmy, że rząd musi pożyczyć pieniądze. Zanim zwróci się do Banku Światowego lub Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW) o pożyczkę, może spróbować pozyskać potrzebne środki poprzez sprzedaż obligacji rządowych. Społeczeństwo jest zapraszane do zakupu takich obligacji z obietnicą, że po ich wykupie otrzyma pełną wartość zakupu wraz z niewielkimi odsetkami. Zakup takich obligacji sprawia w efekcie, że nabywcy stają się kredytodawcami dla rządu.
Kredytobiorcy
Pomijając rządy sprzedające obligacje, to właśnie kredytobiorcy zwracają się z prośbą o tymczasowe udostępnienie środków finansowych przez inne podmioty. Ponownie, nie wymaga to wyjaśnienia, ale musimy wytłumaczyć jedną kwestię. Zasadniczo wszystkie zobowiązania związane z działalnością gospodarczą muszą być sporządzone na piśmie, aby były wykonalne. Jeśli kredytobiorca popadnie w niewypłacalność z powodu niemożności spłaty kredytu, konsekwencje zależą od „poziomu” tego kredytobiorcy.
Konsumenci – zwykli obywatele, którzy nie wywiązują się ze swoich zobowiązań – często ponoszą surowsze kary niż państwo, które ogłasza niewypłacalność.
W rzeczywistości państwo, które nie spłaca długu, może w ogóle uniknąć kary, ale może też być zmuszone do renegocjacji warunków spłaty zadłużenia.
Wszystko to nie ma nic wspólnego z „strategiczną niewypłacalnością” – taktyką stosowaną przez kredytobiorców, którzy mają środki na spłatę kredytu, ale mają też konkretny powód, by tego nie robić. Na przykład w Stanach Zjednoczonych, w szczytowym momencie kryzysu finansowego z 2008 roku, wiele osób przestało spłacać kredyty hipoteczne, decydując się zamiast tego na wykorzystanie dostępnych środków na znalezienie innego mieszkania.
Inwestorzy
Gdy nabywcy tych domów celowo przestali spłacać kredyty hipoteczne, inwestorzy natychmiast wkroczyli do akcji, kupując tysiące nieruchomości za ułamek ich wartości. Agenci ci uosabiali samą definicję „inwestora”: osoby, która lokuje kapitał w celu osiągnięcia zysku finansowego w przyszłości.
Inwestorów dzieli się na dwie kategorie: detalicznych i instytucjonalnych.
To właśnie ta druga grupa inwestorów wykupiła wtedy wszystkie nieruchomości.
Większość z nas należy do kategorii inwestorów detalicznych. Skupia ona osoby fizyczne lub grupy, które zazwyczaj w niewielkim stopniu angażują się w system finansowy. Znajdują się oni w „osobistej” gałęzi trzech wymiarów finansów, przy czym pozostałe dwa to sektor publiczny i korporacyjny.
Natomiast inwestorzy instytucjonalni obejmują wszystkich – od menedżerów finansowych, którzy kupują fundusze inwestycyjne dla swoich klientów, po rządy państw.
Banki i niebankowe instytucje finansowe
Banki mogą być najbardziej widocznymi elementami systemu finansowego, ale nie są bynajmniej jedynymi. Do niebankowych instytucji finansowych (NBFI) zaliczamy firmy ubezpieczeniowe, domy maklerskie, firmy zarządzające aktywami, a nawet firmy udzielające mikropożyczek i lombardy.
Zasadniczo każda instytucja finansowa, która zajmuje się obrotem aktywami, ale nie posiada pełnej licencji bankowej, jest uznawana za niebankową instytucję finansową.
Osoby nieposiadające dostępu do usług bankowych, czyli nieposiadające konta bankowego, mogą w niektórych krajach (USA) korzystać z punktów realizacji czeków, aby otrzymać wynagrodzenie; takie punkty działają tam jako niebankowe instytucje finansowe.
Słowo „bank” zaczęło oznaczać każdą instytucję finansową posiadającą pełną licencję bankową, jednak termin ten jest mylący. Banki mogą być komercyjne lub państwowe. Systemy banków pocztowych są zazwyczaj uznawane za banki publiczne, ponieważ są finansowane, przynajmniej częściowo, z pieniędzy podatników. Banki spółdzielcze oraz niektóre instytucje działające w modelu spółdzielczym, takie jak SKOK-i, mogą być bardziej odporne na zawirowania gospodarcze niż część tradycyjnych instytucji finansowych.
W Polsce bezpieczeństwo depozytów w bankach oraz w objętych ochroną SKOK-ach wspiera Bankowy Fundusz Gwarancyjny (BFG). Ochrona obejmuje środki do równowartości 100 000 euro na jednego deponenta w jednej instytucji.
Banki rezerwowe, zwane również bankami centralnymi, stanowią organ monetarny danego kraju. Wykorzystują one teorię finansową do podejmowania kluczowych decyzji gospodarczych, które stanowią podstawę kondycji gospodarczej kraju. Podniesienie stóp procentowych w celu zwalczania inflacji jest najnowszym przykładem tego rodzaju decyzji finansowych, do których podejmowania są one powołane. W Polsce rolę banku centralnego pełni Narodowy Bank Polski (NBP), a decyzje dotyczące stóp procentowych podejmuje Rada Polityki Pieniężnej (RPP). Nadzór nad rynkiem finansowym sprawuje Komisja Nadzoru Finansowego (KNF), która dba o stabilność i bezpieczeństwo rynku.
Usługi finansowe
W dzisiejszych czasach, charakteryzujących się handlem jednodniowym i akcjami typu „penny stock”, dostęp do rynków finansowych ma więcej osób niż kiedykolwiek wcześniej.
to akcje bardzo tanich spółek, zwykle o cenie jednostkowej poniżej 5 dolarów na rynku amerykańskim. Często są to papiery spółek o małej kapitalizacji, które wiążą się z podwyższonym ryzykiem i dużą zmiennością. W Polsce mówi się czasem o „akcjach groszowych", czyli takich, których kurs jest bardzo niski, często poniżej 1 zł.
Usługi finansowe pozostają jednak domeną prawdziwych inwestorów. Branża finansowa świadczy usługi gospodarcze za pośrednictwem takich podmiotów, jak banki, spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, agencje ubezpieczeniowe, domy maklerskie i inne. Nawet Twoja karta płatnicza (debetowa lub kredytowa) pochodzi od firmy świadczącej usługi finansowe.
Te i podobne podmioty oferują szeroki wachlarz usług. W kantorach walutowych można wysłać pieniądze za granicę lub – po powrocie z wakacji – wymienić pozostałą walutę europejską. Czy wykupiłeś ubezpieczenie przed podróżą? Zrobiłeś to w placówce świadczącej usługi finansowe. Ubezpieczyciele mogą sporządzać polisy krótkoterminowe, takie jak ubezpieczenie podróżne, lub specjalizować się w rentach dożywotnich – rodzaju ubezpieczenia, w ramach którego wypłaty są realizowane jeszcze za życia ubezpieczonego.
Do najważniejszych instytucji na polskim rynku należą także banki komercyjne, banki spółdzielcze, SKOK-i, domy maklerskie, towarzystwa ubezpieczeniowe oraz instytucje nadzorowane przez KNF. Dla początkujących szczególnie ważne są też usługi bankowości internetowej, płatności kartą oraz dostęp do produktów inwestycyjnych przez polskie i zagraniczne platformy działające w Polsce.
Jeśli masz kłopoty finansowe, możesz skorzystać z pomocy doradcy restrukturyzacyjnego, prawnika lub organizacji zajmujących się oddłużaniem. Wierzyciele mogą zgodzić się na ugodę, rozłożenie spłaty na raty albo częściowe umorzenie długu, ale nie ma gwarancji, że tak się stanie.
To rozwiązanie bywa pomocne, gdy chcesz uniknąć upadłości, ale ostateczny efekt zależy od twojej sytuacji, rodzaju długu i zgody wierzycieli.
Usługi finansowe w coraz większym stopniu przenoszą się do sieci. Aplikacje do obsługi transakcji, o których wspomniano na początku tego artykułu, to zaledwie wierzchołek góry lodowej. Są dostępne dla każdego, kto ma dostęp do Internetu oraz pieniądze (i spryt!), by z nich korzystać. Można również znaleźć serwisy internetowe do wymiany walut, usługi brokerskie obejmujące wszystko – od ubezpieczeń po instrumenty finansowe – oraz, oczywiście, platformy obsługujące rynki finansowe.
Bankowość internetowa jest obecnie bezpłatnym elementem każdego konta bankowego, podobnie jak dostęp do bankomatów.
Czytniki kart w punktach sprzedaży (POS) w sklepach i restauracjach również stanowią element usług finansowych. Wydawca Twojej karty otrzymuje niewielką opłatę za każdym razem, gdy przeciągasz lub przykładasz kartę do terminala. Nawet giełdy kryptowalut świadczą usługi finansowe, choć niektórzy mogą się z tym nie zgodzić. Krótko mówiąc, każda transakcja finansowa polegająca na wymianie aktywów między dwiema stronami definiuje, czym są finanse.
Podsumuj za pomocą AI
Oceń czy nasz artykuł był pomocny 😊 Oceń nas!
Loading...
