Fortepian zajmuje ważne miejsce w historii muzyki i instrumentów muzycznych. Nie zawsze był znany pod tą nazwą i nie zawsze był dostępny dla wszystkich. Historia fortepianu i powstanie muzyka-pianisty przebiegały przez lata i wieki. Ewoluowały i dostosowywały się do swoich czasów.

Umożliwiły wyłonienie wielkich artystów, legendarnych muzyków. Ludzi, którzy naznaczyli historię muzyki, ja również wpłynęli na rozwój kultury na całym świecie.

Więc kto wynalazł fortepian? Bardzo interesujące jest odkrycie i przeanalizowanie wielkiej historii tego instrumentu klawiszowego - nowego wynalazku, który pojawił się dość późno.

Historia fortepianu: narodziny instrumentu

Aby wrócić do jego najwcześniejszych dni, trzeba cofnąć się do XVIII wieku. Instrument pochodzi z Włoch. Nazwisko, które zmieni bieg historii: Bartolomeo Cristofori. Ten florencki technik instrumentów muzycznych, które znamy pod nawą klawikord, skonstruował pierwszy mechanizm młoteczkowy, w który wyposażył jeden ze swoich klawikordów, czyli „gravecembalo col piano e forte” w języku włoskim.

Instrumentowi nadal dość daleko do tego co dziś nazywamy fortepianem, ale pomysł naciskania klawiszy instrumentu, które operują młoteczkami uderzającymi o struny, aby wydać dźwięk, jest dobrym początkiem. Powstało dwadzieścia kopii instrumentu klawiszowego Cristoforiego. Pomysł został następnie podjęty i udoskonalony przez Niemca: technika instrumentalnego Silbermanna. Udoskonalił on plany klawiatury i proces uderzeń młotkiem, aby stworzyć najlepszy fortepian.

Rodzi się nowa rodzina instrumentów. W tej rodzinie fortepian jest przodkiem pianina.

Zabytkowy fortepian w salonie.
Bartolomeo Cristofori był wynalazcą fortepianu. | źródło: Pixabay - Steven Iodice

Fortepian, najstarszy przodek współczesnego pianina

Dzięki badaniom nad dźwiękiem, regulacją głośności i specyfice mechanizmu Silbermanna, pod koniec lat siedemdziesiątych XVIII w. narodził się nowy typ instrumentu klawiszowego: fortepian. Gottfried Silbermann przedstawił również prototyp nowoczesnego pedału forte, który podnosi tłumiki ze wszystkich strun jednocześnie.

Pod względem estetycznym i brzmieniowym fortepian przeszedł długotrwały proces udoskonalenia wraz z wieloma zmianami, które wprowadzali mistrzowie jego produkcji. Okres odpowiadający temu łańcuchowi ulepszeń trwał od śmierci Mozarta (1791) do śmierci Schuberta (1828). Muzyczna era klasyczna.

Nie należy mylić fortepian i klawesynu. Klawesyn nie jest uważany za przodka instrumentów klawiszowych z dwóch powodów. Został stworzony po fortepianie i nie ma takich samych właściwości technicznych jak fortepian. Na przykład dźwięk klawesynu nie jest spowodowany uderzeniem młotka. Poza tym klawesyn nie odniósł takiego sukcesu jak fortepian. Dowodzi tego historia.

Instrument przeszedł wiele ulepszeń, aby pianista w tamtych czasach mógł cieszyć się dźwiękiem o wiele potężniejszym niż w oryginale i większymi możliwościami ekspresji.

A dzięki rewolucji przemysłowej postęp przewyższał oczekiwania ówczesnych wirtuozów:

  • Praca nad dokładnością dźwięku,

  • Udoskonalenie klawiatury, wyposażając ją w bardziej elastyczne klawisze,

  • Produkcja stalowych strun o wysokiej jakości, odporniejszych i dokładniejszych,

  • Zwiększona precyzja obróbki przy produkcji nowych ram żeliwnych.

Powstanie kolejnych firm pianistycznych

Druga połowa XIX w. i boom przemysłowy umożliwiły pojawienie się nowych firm, nowych marek, nowych fabryk i przyczynienie się do ulepszenia fortepianu.

Wiodącym i innowacyjnym krajem w tym czasie są Niemcy. Firmie Blüthner (powstałej w 1853 roku) udało się rozwinąć zarówno techniczne, jak i estetyczne aspekty swoich fortepianów, czyniąc je solidnymi i potężnymi.

Producent rozwinął także aspekt komercyjny (sprzedaż fortepianów), poszukując wśród klientów nie tylko najlepszych pianistów, ale także osób pragnących nauczyć się grać na fortepianie lub chcących zbudować sobie prestiżowy wizerunek.

Blüthner opatentował 4 ulepszenia swoich modeli i urozmaicił swoją ofertę. Tak więc w 1915 roku standardowy fortepian ma 2m15 długości, waży 300 kg i obejmuje 5 oktaw. Inne marki fortepianów, początkowo zwlekające z tymi zmianami, musiały dogonić konkurencję.

Zobacz różne metody na lekcje gry na pianinie.

Młotki we wnętrzu fortepianu.
Młotki były głównym elementem pozwalającym wykorzystać postęp technologiczny. | źródło: Pixabay - Jan Blanke

Wirtuozi fortepianu jako wizerunki marki

Jak w każdym sektorze i jak w każdym okresie, marce musi towarzyszyć inspiracja. Inspiracja, która wyróżnia produkt jako wyjątkowy spośród wszystkich.

W przypadku fortepianu firmy nie odbiegały od reguły. Producenci poszukiwali wizerunku najlepszych pianistów, aby przekonać klientów, że ich produkty fortepianowe są lepsze od produktów konkurencji.

W ten sposób Beethoven, Bach, Chopin, Schubert, jedni z najlepszych pianistów, użyczyli swojego nazwiska wielkim europejskim producentom fortepianów. W drugiej połowie XIX wieku powstaje coraz więcej nowych firm. Ich liczba wzrosła do ponad 20 w 1885 roku. Wtedy właśnie narodził się nowoczesny fortepian.

Głównymi firmami produkującymi fortepiany pod koniec XIX w. były:

  • Blüthner,

  • Broadwood,

  • Pleyel,

  • Erard,

  • Steinway & Sons.

W tamtym czasie do wyżej wymienionych firm należało 70% światowej produkcji fortepianów.

Fortepiany o różnych kształtach, dźwięku i właściwościach technicznych... Fortepiany można było spotkać wśród ówczesnych mieszczan (zwłaszcza tych, którzy dorobili się na rewolucji przemysłowej i chcieli uczyć się gry na fortepianie) i burżuazji, która również ceniła instrument zarówno dla jego dźwięku, jak i dla estetyki mebla, który reprezentuje instrument.

Dowiedz się, gdzie możesz nauczyć się grać na pianinie online...

Pojawia się nowoczesny fortepian!

Wraz z postępem nauki, postępem przemysłu i technik produkcyjnych, fortepiany zmieniały się, ewoluowały, stając się tym, co znamy dzisiaj.

Dopiero na początku XX w. fortepianowi udało się połączyć moc, piękno i doskonałe brzmienie. Praktyka gry na fortepianie staje się bardziej popularna wraz z podbojem nowych regionów, nowych krajów.

Tuż przed początkiem XX wieku Henri Pape nadał brzmieniu fortepianu nowy wymiar. Wymienił skórzane osłony młotków. Uderzenia współczesnych młotków, zawdzięczają swój unikalny dźwięk wełnie owczej. To ulepszenie pozwala na lepszą harmonizację barwy instrumentu z uderzeniem podczas gry na fortepianie.

W Niemczech stal w połączeniu diamentem od 1902 roku nadaje dźwiękom mineralny pogłos. Nawet dziś takie firmy jak Röslau, Bechstein, Vogel czy Rose nieustannie ulepszają swoje produkty.

I właśnie w tym okresie melodia fortepianu głośno wdziera się do świata.

Czy wiesz kim są najlepsi pianiści na świecie?

Fortepian jest eksportowany do Ameryki i Azji

USA: nowy gigant w fabryce fortepianów

Fortepian wylądował w Stanach Zjednoczonych w drugiej połowie XIX wieku, wraz z powstaniem dwóch firm, Steinway i Grodrian. To właśnie te dwie wytwórnie muzyki dawnej wiodą prym w kraju.

Praktyka gry na fortepianie dopiero się zaczyna i jest zarezerwowana dla angielskich emigrantów, których kultura gry muzyczna jest bardziej rozwinięta niż założenia nowego świata.

Niemniej jednak, podobnie jak we wszystkich dziedzinach, Stany Zjednoczone szybko staną się światowym liderem. Tak jak jest do dziś, z ponad 200 producentami i ponad 870 patentami zgłoszonymi sto lat temu oraz instrumentami w sklepach z fortepianami na całym świecie.

Czy wiesz, że możesz znaleźć świetne lekcje gry na fortepianie lub pianinie online? Na stronie Superprof po wpisaniu przykładowej frazy "lekcje gry na pianinie Warszawa" znajdziesz bogatą ofertę profesjonalnych nauczycieli w każdym mieście w Polsce.

Model fortepianu Steinway.
Amerykańskie fortepiany Steinway reprezentują doskonałość. | źródło: Pixabay - kailingpiano

Azja i Japonia osiągają sukces dzięki Yamaha

Japonia dogoniła rynek stosunkowo późno. Krajowy lider instrumentu muzycznego, Yamaha, powstał dopiero w 1887 roku i zaczął tworzyć fortepiany w 1900 roku. To rodzina Meiji stawia markę Yamaha na szczycie wśród techników fortepianów, z bardzo znanym modelem Disklavier.

Ich poszukiwanie doskonałości w dziedzinie akustyki sprawia, że instrumenty Yamaha nawet dziś znajdują się na najwyższym poziomie muzycznym. Chociaż fortepiany Young Chang również zaczęły zdobywać swoje miejsce na rynku fortepianów.

Tajniki produkcji zostały wyeksportowane do sąsiednich krajów, takich jak Korea Południowa i Chiny, które pozostają w tle.

Czy potrafisz zagrać dziesięć najtrudniejszych utworów napisanych na fortepian?

A teraz?

W XXI wieku przemysł fortepianowy kwitnie. W XX wieku przeszedł wiele zmian, dostosowując się do nowych technologii. Dzisiaj znamy wiele typów fortepianów. Pianina stały się powszechne, pianina elektroniczne lub pianina pionowe stały się prawdziwymi cudami dźwięku i doskonale uzupełniają ciężkie i nieporęczne fortepiany.

Jeśli chodzi o praktykę pianistyczną, wszystko się zmieniło. Do końca lat pięćdziesiątych gra na fortepianie była zarezerwowana dla elit. Ludzi, którzy prawdopodobnie będą mieli miejsce w domu i czas na naukę. „Pospólstwo” nie miało dostępu do fortepianu. Cena, czas, miejsce... Brakowało wszystkiego. Dziś klasy średnie mają dostęp do ćwiczeń na instrumencie, ale mogą również wybrać  lekcje gry na fortepianie w okolicy, poza własnym domem.

I tak jak w początkach swojego istnienia, muzyka fortepianowa pozostaje wierna wizerunkowi swoich wirtuozowskich muzyków i kompozytorów. Ci wirtuozi są twarzami, przedstawicielami tego szlachetnego instrumentu.

Instrument znaleziony m.in. w filmach, konkursach telewizyjnych, lekcjach fortepianowych na Youtube, salach koncertowych sprzed stu lat.

To pokazuje, że przez 300 lat gra na fortepianie przeszła długą drogę. Długa i bogata droga.

Geniusze fortepianu nadal interpretują trudne utwory na fortepianie.

Historia instrumentu jest bogata i dziś możemy wyróżnić 5 typów fortepianów. Aby wybrać swój fortepian, musisz uważnie określić jego poziom i oczekiwania, jakie niesie ze sobą instrument. Wybierz swoją markę, niezależnie od tego, czy chcesz od razu wybrać fortepian Steinway, Yamaha, Baldwin, Mahogany itp., czy też od bardziej standardowych i mniej oficjalnych producentów fortepianów.

Jeśli wybierasz klasyczną wersję instrumentu, musisz również wybrać materiał: fortepiany są zwykle wykonane w 85% z drewna. W produkcji używane są różne rodzaje drewna, z których każdy został wybrany ze względu na jego odmienne właściwości. Na przykład sosna lamberta jest wybierana na żebra płyty rezonansowej ze względu na jej wytrzymałość i elastyczność. Brzoza żółta jest używana przy produkcji trzonków młoteczków ze względu na jej twardość i zachowanie kształtu. Jeden fortepian może zawierać kilka rodzajów drewna.

Dokonaj ostrożnego wyboru, uwzględniając swój budżet, przestrzeń i pożądany zakres dynamiki, jeśli możesz sobie pozwolić na pianino, fortepian dziecięcy, klawiaturę elektryczną lub nawet fortepian. Jeśli chcesz kupić nowy fortepian w sklepie z pianinami, zaczekaj na wyprzedaż lub spróbuj znaleźć dobre oferty online na odrestaurowane fortepiany. Jeśli nie jesteś pewien swojego wyboru, poproś o radę profesjonalnego nauczyciela gry na fortepianie lub pianinie (np. nauka gry na pianinie Wrocław), a może zdecyduj się na wypożyczenie fortepianu.

Ważne jest również, aby wziąć pod uwagę swój cel - czy chcesz zdobyć fortepian do szkoły, aby zagrać w koncercie fortepianowym lub orkiestrze, czy też chcesz mieć fortepian w swoim domu, abyś mógł pracować nad zostaniem kompozytorem? A może po prostu chcesz być posiadaczem instrumentu, by wzbogacić wnętrze swojego lokum?

Czy wiesz, że przewóz fortepianu wymaga specjalnej licencji? Jak w przypadku wszystkich instrumentów muzycznych, piękno fortepianu to wynik kunsztu, jednak fortepiany wymagają szczególnej troski: renowacja, strojenie, przewóz itp. często wymagają profesjonalistów.

Odkryj teraz wszystko, co trzeba wiedzieć o fortepianie!

Potrzebujesz nauczyciela z przedmiotu: Pianino ?

Oceń czy nasz artykuł był pomocny 😊

5,00/5 - 2 głos(y)
Loading...

Marta

Pozytywnie zakręcona idealistka. Straszna psiara i wielbicielka gier planszowych. Fascynatka lingwistyki, kreatywnego myślenia i samorozwoju.