Język francuski należy do grupy języków Indoeuropejskich; dokładniej, jest to język romański, czyli wywodzi się z łaciny. Oczywiście mówiony francuski dzisiaj nie pojawił się od razu, ale jest wynikiem tysiącleci używania w mowie i piśmie, z rewitalizowanym nowym słownictwem i zmieniającą się gramatyką.
Więc co właściwie sprawia, że francuski to francuski?

Dostępni najlepsi nauczyciele
Karol
5
5 (5 oceny)
Karol
zł140
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Szymon
5
5 (5 oceny)
Szymon
zł50
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Polina
Polina
zł32
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Magdalena
Magdalena
zł50
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Ewa
5
5 (2 oceny)
Ewa
zł40
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Jarosław
5
5 (44 oceny)
Jarosław
zł50
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Dominika
5
5 (7 oceny)
Dominika
zł80
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Krzysztof
5
5 (4 oceny)
Krzysztof
zł50
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Emilia
5
5 (5 oceny)
Emilia
zł70
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Rafał
5
5 (5 oceny)
Rafał
zł80
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Javier
5
5 (8 oceny)
Javier
zł100
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Daria
Daria
zł40
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Joanna
5
5 (1 oceny)
Joanna
zł100
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Piotr
5
5 (1 oceny)
Piotr
zł30
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Maciej
5
5 (1 oceny)
Maciej
zł75
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Agata
5
5 (2 oceny)
Agata
zł50
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Karol
5
5 (5 oceny)
Karol
zł140
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Szymon
5
5 (5 oceny)
Szymon
zł50
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Polina
Polina
zł32
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Magdalena
Magdalena
zł50
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Ewa
5
5 (2 oceny)
Ewa
zł40
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Jarosław
5
5 (44 oceny)
Jarosław
zł50
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Dominika
5
5 (7 oceny)
Dominika
zł80
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Krzysztof
5
5 (4 oceny)
Krzysztof
zł50
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Emilia
5
5 (5 oceny)
Emilia
zł70
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Rafał
5
5 (5 oceny)
Rafał
zł80
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Javier
5
5 (8 oceny)
Javier
zł100
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Daria
Daria
zł40
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Joanna
5
5 (1 oceny)
Joanna
zł100
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Piotr
5
5 (1 oceny)
Piotr
zł30
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Maciej
5
5 (1 oceny)
Maciej
zł75
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Agata
5
5 (2 oceny)
Agata
zł50
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Zaczynajmy

Jaki językiem mówiono we Francji przed francuskim?

Galijski: język celtycki

Najwcześniejszym językiem udokumentowanym we Francji za pomocą pisemnych dokumentów jest galijski. Galowie byli ludem celtyckim, który mieszkał w Europie Zachodniej. Według kategoryzacji archeologicznej należą do celtyckiej kultury La Tene.

W 58 r. p.n.e. Juliusz Cezar rozpoczął rzymską inwazję Galii. W swoich późniejszych pamiętnikach, Historia wojen galijskich, wspomina, że istniały trzy regiony Galii (to właściwie pierwsze zdanie):

  • Galia Celtycka (Gallia Celtica) na większości terytorium obecnej Francji, ale także w części współczesnej Szwajcarii i Niemiec
  • Galia Belgijska (Gallia Belgica) na północnym zachodzie, obejmując Belgię, część Holandii i część Niemiec.
  • Akwitania: terytorium na południowym zachodzie tego, co jest teraz Francją, na którym posługiwano się innym językiem, podobnym do współczesnego baskijskiego.

Celtowie nie mieli własnego alfabetu; Dlatego też najstarsze inskrypcje w języku starogalijskim, datowane na III wiek p.n.e., są napisane alfabetem greckim lub alfabetem lepontyjskim (system pisma oparty na starym alfabecie etruskim i używany przez Celtów alpejskich). Bez wątpienia język był starszy. W sumie jest tylko około 800 pism, z którego uczeni próbują zrekonstruować język Asterixa.

Poszukaj kurs francuskiego.

Pochodzenie języka francuskiego, galijski Asterix.
Gdyby Asterix był prawdziwy, nie mówiłby po francusku, ale po galijsku. | źródło: Pixabay - Capri23auto

Świadectwa archeologiczne i kilka rzadkich wzmianek literackich sugerują, że jako język mówiony wymarł dopiero po V wieku. n.e.

Celtowie pozostawili stosunkowo niewielki ślad na języku francuskim, być może 150-180 słów (nie wliczając ich pochodnych) przetrwało we współczesnym francuskim. Należą do nich następujące słowa podstawowego francuskiego:

  • Le balai, miotła,
  • Le chemin, ścieżka,
  • Le chêne, dąb,
  • Le manteau, płaszcz,
  • La ruche, ul,
  • Le tonneau, beczka.

Łacina

Po tym, jak Rzymianie podbili Galię i uczynili ją częścią Cesarstwa Rzymskiego,językiem urzędowym stała się łacina. Posługiwano się nią w całym Imperium, a forma wernakularna łaciny (w przeciwieństwie do formy literackiej, której uczysz się w szkole) stała się podwaliną wszystkich języków romańskich, w tym francuskiego, hiszpańskiego i włoskiego oraz różnych języków regionalnych używanych w tych krajach.

Łacina pozostała urzędowym językiem dyplomacji i rządu aż do średniowiecza i pozostała językiem naukowym nawet do XVIII wieku. Wielu wczesnych filozofów francuskich, takich jak Peter Abelard, pisało po łacinie.

Jednak na długo przed tym, jak język łaciński zaczął zanikać, Imperium Rzymskie uległo rozpadowi. Cesarz rzymski nie był w stanie utrzymać razem rozpadającego się imperium, z wewnętrznym zamętem i rosnącą presją różnych plemion germańskich, które powoli go niszczyły.

Znajdź lekcje francuskiego online.

Co się stało z językiem francuskim, gdy przybyli Frankowie?

Jednym z plemion germańskich byli Frankowie, którzy zajęli większą część Galii i założyli Dynastię Merowingów w V wieku.

Język frankoński

Mówili w języku germańskim zwanym frankońskim, który również należał do grupy językowej języków indoeuropejskich. Najstarszy napis w języku frankońskim pochodzi z pochwy miecza z V wieku z holenderskiego miasta Bergakker.

Mocno wpłynął na łacinę ludową, używaną w Królestwie Franków (które później, pod rządami Karola Wielkiego z dynastii Karolingów, zajęło większość Europy Zachodniej). W różnych częściach królestwa Merowingów język przekształcił się w staroholenderski i dał powstającym językowi starofrancuskiemu aż tysiąc zapożyczonych słów, na przykład następujące francuskie słowa:

  • Blanc, biały,
  • Bleu, niebieski,
  • Galoper, galopować,
  • Gâteau, ciasto,
  • Sale, brudny,
  • Tromber, spadać.

Pojawienie się starofrancuskiego

Stary francuski nie urodził się w ciągu tygodnia; powstał w powolnym, organicznym procesie. Próba rozpoznania jego początków jest tym trudniejsza, że większość napisów z tamtych czasów jest po łacinie, urzędowym języku administracyjnym.

Najstarszym pisemnym poświadczeniem języka starofrancuskiego jest „Przysięga strasburska”, dokument podpisany w 842 przez dwóch z wnuków Karola Wielkiego. Dokument, po łacinie, zawiera przysięgi, które każdy z synów wypowiedział dosłownie w języku narodowym, którymi posługiwali się na co dzień: po francusku, a raczej we wczesnej wersji starofrancuskiego i staro-wysoko-niemieckiego.

Jego związek językowy z późniejszym starofrancuskim jest ewidentny, nawet w tak małej próbce.

Dostępni najlepsi nauczyciele
Karol
5
5 (5 oceny)
Karol
zł140
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Szymon
5
5 (5 oceny)
Szymon
zł50
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Polina
Polina
zł32
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Magdalena
Magdalena
zł50
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Ewa
5
5 (2 oceny)
Ewa
zł40
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Jarosław
5
5 (44 oceny)
Jarosław
zł50
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Dominika
5
5 (7 oceny)
Dominika
zł80
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Krzysztof
5
5 (4 oceny)
Krzysztof
zł50
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Emilia
5
5 (5 oceny)
Emilia
zł70
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Rafał
5
5 (5 oceny)
Rafał
zł80
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Javier
5
5 (8 oceny)
Javier
zł100
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Daria
Daria
zł40
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Joanna
5
5 (1 oceny)
Joanna
zł100
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Piotr
5
5 (1 oceny)
Piotr
zł30
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Maciej
5
5 (1 oceny)
Maciej
zł75
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Agata
5
5 (2 oceny)
Agata
zł50
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Karol
5
5 (5 oceny)
Karol
zł140
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Szymon
5
5 (5 oceny)
Szymon
zł50
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Polina
Polina
zł32
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Magdalena
Magdalena
zł50
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Ewa
5
5 (2 oceny)
Ewa
zł40
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Jarosław
5
5 (44 oceny)
Jarosław
zł50
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Dominika
5
5 (7 oceny)
Dominika
zł80
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Krzysztof
5
5 (4 oceny)
Krzysztof
zł50
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Emilia
5
5 (5 oceny)
Emilia
zł70
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Rafał
5
5 (5 oceny)
Rafał
zł80
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Javier
5
5 (8 oceny)
Javier
zł100
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Daria
Daria
zł40
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Joanna
5
5 (1 oceny)
Joanna
zł100
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Piotr
5
5 (1 oceny)
Piotr
zł30
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Maciej
5
5 (1 oceny)
Maciej
zł75
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Agata
5
5 (2 oceny)
Agata
zł50
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Zaczynajmy

Języki francuskie średniowiecza

Pod rządami Kapetyngów na początku X wieku, francuskie języki romańskie były już całkiem ugruntowane. Język oksytański (d'Oc) oraz język lotaryński (d'Oïl) (nazwy pochodzące od słowa „tak”) są uważane za różne języki, z innym językiem zwanym francusko-prowansalski używanym na wschodzie, tam, gdzie prosperowało Królestwo Burgundii, siedziba sagi o Nibelungach. Dodatkowo, bretoński był używany w Bretanii, Kraju Basków (spadkobierca przed-rzymskiego języka akwitańskiego) w małym zakątku na południowym zachodzie. Język burgundzki przekształcił się później w arpitański, istniejący współcześnie w postaci kilku dialektów.

Prawdziwi Wikingowie łupią Paryż i mówią po francusku

Przez pewien czas w X wieku, skandynawski język zwany staronordyjskim był używany w Normandii, jednym z terytoriów odstąpionych wodzowi Wikingów Rollo przez Karola III. Wkrótce zasymilował język d'Oïl i wikingowie przynieśli go ze sobą wiek później najeżdżając Anglię.

Trochę staronordyckich słów (jest ich mniej niż 50) znajdujących się we współczesnym francuskim słownictwie, to:

  • Flâner, wędrować, marudzić,
  • Turbot, skarp,
  • Duvet, kołdra,
  • Guichet, stoisko lub lada.

Inwazja francuskojęzycznych Normanów w 1066 r. spowodowała, że angielskie słowa oznaczające przetworzone mięso różnią się od słów oznaczających żywe zwierzę (najeźdźcy mają niewiele wspólnego z hodowlą zwierząt, pozostawioną saksońskim chłopom): a więc wołowina - beef i bœuf mają takie same korzenie, co drób - poultry i poulet, cielęcina - veal i veau, baranina - mutton i mouton.

Zmiany w języku francuskim.
Język francuski intensywnie rozwijał się na przestrzeni wieków. | źródło: Pixabay - 7089643

Język d'Oc lub oksytański

Język oksytański był używany na południu kraju, na obszarze rozciągającym się od północnego zachodu Hiszpanii do północnych Włoch. Obejmował Monako i rozszerzył się na północ do Limoges. To język trubadurów i był sławny w całej średniowiecznej Europie. Eleonora Akwitańska, matka Ryszarda Lwie Serce mówiła po oksytańsku – podobnie jak Dante, który często pisał w tym języku.

Język d’Oïl lub loratyński

Język d'Oïl - oïl później przekształciło się w „oui” – posługiwano się nim w północnej Francji, w Niderlandach, Luksemburgu oraz południowej Belgii. W średniowieczu poetów tego języka nazywano truwerami. Na obszarze skupionym wokół Paryża język ewoluował w nowoczesny francuski. Tymczasem inne używane języki w różnych regionach kraju wywodziły się z języka d'Oïl - na przykład normandzki, pikardyjski, berrichon czy waloński w Belgii.

W tym okresie rodzi się literatura francuska, z pierwszymi francuskimi pisarzami tworzącymi „romańskie” dzieła, napisane w języku ojczystym, w przeciwieństwie do łaciny – w XIII wieku wśród nich dzieła takie jak „Roman de la Rose” i proza Lancelot.

Ewolucja języka francuskiego

W wiekach następujących po średniowieczu morfologia języka francuskiego przeszła serię zmian.

Wojna stuletnia, czyli dlaczego nie mówi się po francusku w Wielkiej Brytanii

Na kontynencie renesans był nękany przez wojnę stuletnią – nie pojedynczą wojnę, ale serię zazębiających się konfliktów, przeciwstawiając Anglię w konflikcie z Francją, które nieustannie zmieniały mapę. Na początku konfliktu obie strony były francuskojęzyczne, w tym Edward III z Anglii.

Klęska pod Agincourt w 1415 roku, po której nastąpiło podpisanie traktatu z Troyes pięć lat później, zaowocowała uznaniem króla Henryka V z Anglii za następcę tronu francuskiego.

Jak na ironię, to on był tym, który ugruntował angielski jako język urzędowy w Anglii, kończąc panowanie anglo-normandzkiego francuskiego.

Rozprzestrzenianie się średniofrancuskiego

Chociaż w Anglii wojna stuletnia zakończyła się francuskim upadkiem i rozkwitem języka angielskiego, we Francji rozprzestrzeniał się „françois”, język, którym posługiwał się król i znaczna część armii francuskiej. W 1492 r. Karol VIII wydał edykt wymagający, aby wszystkie sprawy sądowe były prowadzone w języku środkowofrancuskim lub w języku „ojczystym” (lokalnym), a nie w łacinie.

W tym czasie francuski bardzo się zmienił. Stracił większość dyftongów, głównie zmieniła się wymowa. Zmieniła się również pisownia francuska, dostosowując się do tych zmian, w tym czasami dodając nieme „h” do słów zaczynających się na „u” w celu odróżnienia ich od „v” (obie litery są pisane tak samo w ówczesnym skrypcie).

Gramatyka francuska również uległa zmianie, tracąc wiele łacińskich deklinacji, a francuska koniugacja czasownika została uproszczona.

Wraz z wojnami religijnymi i konfliktem między monarchią katolicką a protestanckimi hugenotami rozstrzygniętymi przez Henryka IV i edyktem nanteckim w 1598 roku, francuski stał się jeszcze bardziej powszechny.

Franciszek I, historia francuskiego.
Franciszek I (François 1er) pomógł ustanowić francuski jako główny język Królestwa Francji. | źródło: Visualhunt - Cea.

W 1539 r. Franciszek I podpisał rozporządzenie Villet-Cotterêts, które uczyniło francuski językiem urzędowym wszystkich dokumentów prawnych i dekretów królewskich. Stworzył też pierwsze wydawnictwo poświęcone książkom nie tylko po łacinie, ale i po francusku.

Kodyfikacja języka francuskiego: czas oświecenia

Standaryzacja i oczyszczanie francuskiego

W 1635 r. Kardynał de Richelieu założył Académie Française, zlecając stworzenie słownika języka francuskiego i przewodnika gramatycznego po francuskim, by „dbać” o język francuski. Obejmuje to „oczyszczenie” francuskiego z wulgarnych wyrażeń, dialektów oraz żargonu. Jego słownik został opublikowany w 1694 roku, ale poprzez próby „oczyszczenia” słabo odzwierciedlał konwersacyjny francuski i kiepsko wypadał obok bardziej rozbudowanych słowników, takich jak César-Pierre Richelet „Dictionnaire françois contenant les mots et les choices” z 1680 r. lub „Dictionnaire Universel” Antoine Furetière'a z 1690 r. (nie mylić z wielką francuską encyklopedią redagowaną przez wybitnego uczonego Denisa Diderota).

Słowniki francuskie, takie jak wydanie Larousse z 1898 roku, nadal były popularne.

Gramatyka francuska Académie zajęła trochę więcej czasu. Została opublikowana dopiero w 1935 roku.

Ludwik XIV jeszcze mocniej ugruntowił francuski w stosunku do języków regionalnych. Centralizacja dworu Króla Słońce w Wersalu sprawiła, że francuski stał się językiem arystokracji, a w kręgach dyplomatycznych stało się regułą, by komunikować się po francusku, ale na prowincji nadal powszechnie używano lokalnych dialektów, czyli „patois”.

I odwrotnie, w nowych koloniach francuskich od XVII w. francuski był „lingua franca” używanym przez większość osadników. I w tym okresie, kiedy monarchia francuska dążyła do jedności językowej, Quebec i Francuskie Antyle rozprzestrzeniały język i kulturę francuską i stawiały pierwsze kroki w kierunku własnej wersji języka - formowały się już języki kreolskie wysp karaibskich.

Druga fala kolonizacji na przełomie XIX i XX wieku i późniejsza dekolonizacja (nie wszystkie dawne kolonie utrzymały obywatelstwo francuskie), zwiększyła liczbę krajów francuskojęzycznych do prawie 30. W wielu z nich lokalna forma lub kreolska łączyły francuski z innymi rodzinami językowymi, aby stworzyć unikalne i kolorowe wersje francuskiego.

Koniec „patois”

Chociaż rewolucja Francuska zabiła Ludwika XVI i sprowadziła dynastię Burbonów, kontynuując politykę Króla Słońca w dążeniu do uczynienia francuskiego językiem dominującym. Poza Bastylią, poprzez panowanie terroru, Imperium Napoleona, powrót do monarchii, Drugie Cesarstwo i III Republika, lokalne „patois” coraz bardziej traciły grunt w XIX wieku.

W 1880 roku Jules Ferry, Minister Edukacji, zreformował francuski system edukacji, ustalając szkołę podstawową za obowiązkową, darmową i nieklerykalną – czyli wolną od religii. To dalej promowało język francuski ponad lokalne dialekty. Dzieci uczyły się francuskiego w szkole, a rodzice byli zachęcani do mówienia w tym języku w domu.

Współczesne wpływy w języku francuskim

Oczywiście francuski nie pozostał niezmienny od XIX wieku. Francuskie aspiracje kolonialne przyniosły do kraju wielu imigrantów północnoafrykańskich, a francuskich żołnierzy do Algierii, Tunezji i Maroka. Nawet po wojnie algierskiej wielu Algierczyków nadal mieszka na terenach francuskich i arabski wpłynął na francuski po raz drugi w swojej historii. Po raz pierwszy trafił do francuskiego słownictwa poprzez hiszpański w późnym renesansie, a teraz głównie wpływa na francuski slang słowami takimi jak „toubib” (lekarz) i „bled” (mała wioska).

I oczywiście język angielski, który, jak na ironię, zastąpił francuski, ponieważ „lingua franca” przetrwało w „jogging”,weekend” oraz „chewing-gum” (nie wspominając o całej prowincji internetowych skrótów i wyrażeń), mimo odnowienia próby „zachowania czystości” języka francuskiego od lat 90-tych.

Unia Europejska zachęca jednak do używania języków regionalnych i różnorodności językowej, a także kilka patois przeżyło renesans językowy.

Więc teraz znasz historię języka, którym mówi tak wielu sławnych Francuzów. Dlaczego nie nauczyć się jej najnowocześniejszej formy z nauczycielem Superprof lub dowiedzieć więcej o etykiecie francuskiej? Znajdź kurs francuskiego Warszawa.

>

Platforma, która łączy prywatnych nauczycieli i uczniów

1-sza lekcje za darmo

Lubisz ten artykuł? Oceń nas!

5,00 (1 ocen(y))
Loading...

Marta

Pozytywnie zakręcona idealistka. Straszna psiara i wielbicielka gier planszowych. Fascynatka lingwistyki, kreatywnego myślenia i samorozwoju.