Jaki rodzaj rysunku lubisz najbardziej?

Lubisz opierać swoją sztukę na czarnym humorze lub satyrze?

Czy Twoją ulubioną częścią gazet są szkice?

Mniej powszechne w Polsce niż we Francji, gdzie karykatury polityczne zajmują ważne miejsce w historii kultury kraju, satyryczne rysunki w prasie krajowej często prowokują czytelnika do kwestionowania swoich opinii na dany temat.

Wyrażanie swoich poglądów poprzez sztukę za pomocą prostego ołówka i papieru jako materiałów do rysowania jest często najskuteczniejszym sposobem na przedstawienie swojego poglądu i przedstawienie bieżących spraw w humorystyczny sposób.

„Udany rysunek rozśmiesza ludzi. Kiedy to się naprawdę udaje, skłania ludzi do myślenia. Jeśli to sprawia, że ludzie śmieją się i myślą, jest to doskonały rysunek”.

Ten cytat z Tignous doskonale podsumowuje cel ilustracji redakcyjnej.

Przyjrzyjmy się historii, cechom i artystom ilustracji prasowych.

Dostępni najlepsi nauczyciele z: Rysunek
Bartłomiej
5
5 (6 oceny)
Bartłomiej
zł40
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Iga
5
5 (5 oceny)
Iga
zł40
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Julia
5
5 (8 oceny)
Julia
zł30
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Veronika
5
5 (6 oceny)
Veronika
zł60
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Marta
5
5 (6 oceny)
Marta
zł60
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Sara
5
5 (4 oceny)
Sara
zł30
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Laura
5
5 (4 oceny)
Laura
zł25
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Anna
5
5 (5 oceny)
Anna
zł30
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Bartłomiej
5
5 (6 oceny)
Bartłomiej
zł40
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Iga
5
5 (5 oceny)
Iga
zł40
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Julia
5
5 (8 oceny)
Julia
zł30
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Veronika
5
5 (6 oceny)
Veronika
zł60
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Marta
5
5 (6 oceny)
Marta
zł60
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Sara
5
5 (4 oceny)
Sara
zł30
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Laura
5
5 (4 oceny)
Laura
zł25
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Anna
5
5 (5 oceny)
Anna
zł30
/h
Gift icon
1-sza lekcja za darmo!
Zaczynajmy

Historia rysunku prasowego

Narodziny rysowania w dziennikarstwie sięgają renesansu, z dowodami w formie satyrycznych rycin, jednak ten styl sztuki tak naprawdę nie był specjalnie popularny aż do rewolucji francuskiej.

Cofnijmy się w historii i spójrzmy na trzy kluczowe daty w ewolucji rysunków karykaturalnych.

  • 1789 rok i wolność słowa

Wszystko zaczęło się wraz z Rewolucją Francuską.

Wychodząca z wolności słowa Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela miała wpływ na rozwój rysunku satyrycznego, nawet przy ciągłym zagrożeniu życia artystów.

Dopiero na początku XIX wieku powstały pierwsze gazety satyryczne. Te podobne do komiksów broszury obejmowały Le Charivari i La Caricature w latach 30. XIX wieku.

Satyra polityczna w prasie ogólnokrajowej rozwijała się, a jej autorzy często mieli kłopoty z prawem.

Tak było w przypadku Honoré Daumiera, który został skazany na 6 miesięcy więzienia za przedstawienie Ludwika Filipa jako żarłocznego króla.

Od tego czasu wielu artystów satyrycznych zachowało bezpieczny dystans, trzymając się satyry społecznej i unikając kontrowersyjnego humoru politycznego.

  • 1881 rok, faza przejściowa

Ustawa o wolnej prasie zmieniła porządek we Francji. Od tego dnia gazety miały prawo być publikowane bez zezwolenia. Zakaz wkradał się stopniowo. Wraz z trzecią republiką nastąpiło przyspieszenie tego procesu, a ilustratorzy zajęli się każdym tematem, od humoru politycznego po religijny.

gazeta polityczna the week z marca 2019 roku z karykaturą theresy may na okładce
Przykład współczesnej satyry politycznej (Źródło: Unsplash)

Okres ten stał się złotym wiekiem dla rysunku prasowego.

Wraz z ewolucją gazet politycznych i ulepszeniami technicznymi w przemyśle drukarskim, od 1870 do 1940 r. ilustracja redakcyjna była wszędzie.

Artyści prasowi podejmowali kontrowersyjne tematy swoich czasów, takie jak afera Dreyfusa, która podzieliła francuską opinię publiczną.

Do końca II wojny światowej rysunek prasowy był wszędzie, niezależnie od tego, czy pojawiał się w wiadomościach ogólnych, czy satyrycznych.

  • 1945 rok, Nowa Era

Wraz z końcem wojny, początkiem schyłku prasy „generalistycznej” oraz ewolucją fotografii i telewizji, wiele czynników wpłynęło na przyciąganie prasy.

Od 1945 roku gazety zaczęły używać fotografii do ilustrowania swoich artykułów. Satyra była nadal obecna w gazetach ogólnych, jednak wiadomości satyryczne zaczęły spadać wraz ze spadkiem liczby publikacji.

Dziś satyra w prasie francuskiej ogranicza się do kilku tytułów. Te niezależne gazety są w całości finansowane ze sprzedaży.

  • Le Canard enchaîné, założony w 1915 roku, gazeta publicystyczna ilustrowana jest wyłącznie rysunkami prasowymi.
  • Charlie Hebdo, po raz pierwszy opublikowany w 1970 roku przez zespół Hara-Kiri (kontrowersyjny magazyn, który został zakazany przez rząd), Charlie Hebdo jest znany na całym świecie ze swoich polemicznych materiałów.
  • Siné Mensuel, pierwszy hit na półkach w 2011 roku i pojawił się wraz z innymi satyrycznymi gazetami po tym, jak Siné, były artysta Charlie Hebdo, założył własną redakcję.
  • Jak to wyglądało w Polsce?

W rozbiorowej Polsce pierwsze prasowe ilustracje satyryczne zamieszczano już w "Motylu”. Ponad dwie dekady później na rodzimym rynku pojawiło się pierwsze pełnoprawne satyryczne pismo "Zwierciadło Asmodeusza". Sinusoida rozwoju gatunku do szczytu zaczęła się zbliżać w połowie swojej historii, czyli w okresie międzywojnia.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości nastąpił prawdziwy wysyp magazynów satyrycznych od "Djabła", „Szczutka” i „Sowizdrzała” i kilkunastu bardziej efemerycznych tytułów przez "Cyrulika Warszawskiego”, z którym związani byli Skamandryci, po wznowione po II wojnie światowej „Muchę” i najbardziej żywotne „Szpilki”. Satyryczne rubryki zadomowiły się w dwudziestoleciu także w gazetach codziennych.

Prasa satyryczna zaczęła stawać na nogi pod koniec wojny, jeszcze zanim ucichły strzały. Wraz z uformowanym w Lublinie pod okiem ZSRR Rządem Tymczasowym Rzeczypospolitej Polskiej, we wrześniu 1944 roku w tym samym mieście powstał tygodnik satyryczny "Stańczyk", w którym rysunki publikowali m.in. Henryk Tomaszewski i Ignacy Witz. Przetrwał lekko ponad miesiąc, a do zamknięcia tygodnika miało dojść po publikacji wierszyka wykpiwającego premiera Edwarda Osóbkę-Morawskiego.

Późniejsze relacje władz Polski Ludowej z twórcami satyrycznej prasy były jednak cieplejsze. Ukazująca się pod nadzorem państwa satyra pełnić mogła nie tylko rolę wentylu bezpieczeństwa, ale nawet sprzymierzeńca, nie dorabiając się przy tym łatki gadzinówki.

Rysunek prasowy: sztuka złożona

Rysunki prasowe, zwane również satyrami, to proste szkice, z tekstem lub bez, które często przybierają formę komiksów.

Ilustratorzy redakcyjni to artyści, ale także sami dziennikarze. Oznacza to, że dobrze rozumieją bieżące wydarzenia i dlatego mają za zadanie relacjonować nowe historie za pomocą rysunków ołówkiem, które są zazwyczaj humorystyczne lub satyryczne.

Jaki jest więc cel ilustracji dziennikarskiej? Aby przyciągnąć uwagę czytelnika i rozśmieszyć! Wszystko, czym nie jest rysunek techniczny.

Zbyt często o tym zapominamy, ponieważ ich żarty, ironiczne zwroty akcji i sarkastyczne podteksty wywołują reakcję złości lub obrzydzenia, przez co zapominamy o motywie artysty: zwróceniu na siebie uwagi.

Z tego powodu ilustracja redakcyjna może ujawniać fakty, wyrażać opinie i przedstawiać punkt widzenia poprzez podstawowe umiejętności rysowania, takie jak techniki cieniowania w celu nadania charakteru w rysunku ołówkiem lub używanie pióra i atramentu do wyostrzania konturu.

porozkładane farby i ręka z pędzlem
Aby pracować jako artysta redakcyjny, musisz być bystry i mieć fantastyczne umiejętności rysowania (Źródło: Unsplash)

Odkrywanie, komentowanie, wyjaśnianie, potępianie, krytykowanie, szokowanie i prowokowanie debat to wspólne cele artystów redakcyjnych, przy czym niektórzy idą dalej niż inni w pewnych obszarach.

Niezależnie od gazety, opowiadania czy osobistego celu artysty, ilustracja w prasie zawsze wzbudza krytykę czytelnika.

Granica między rysunkiem humorystycznym a satyrycznym jest bardzo cienka i każdy artysta karykaturalny czy edytorski powinien mieć to na uwadze.

Humorystyczny rysunek to nie to samo. Czasami humorystyczne rysunki mogą osiągnąć swój cel wyłącznie poprzez rozśmieszenie czytelników gazety.

Rysunki satyryczne często wywołują uczucie szoku. Nie wszyscy zareagują w ten sam sposób na te rysunki, niezależnie od historii, którą przedstawiają, ponieważ reakcje na takie prace zależą od przekonań każdej osoby.

Satyra często dotyka tematów tabu i dlatego często są przedmiotem debaty. Jednym z takich przykładów jest przedstawienie Mahometa w Charlie Hebdo.

...więc, jak zacząć przygodę z rysunkiem prasowym?

Artyści często wykorzystują kilka sposobów, aby osiągnąć swój cel:

  • Ćwiczenie umiejętności rysowania karykatur
  • Prowokowanie dyskusji
  • Korzystanie ze stereotypów
  • Ironia
  • Rebusy
  • Czarny humor
  • Porównania
  • Przesada i przerysowanie

Krytyczne myślenie o sobie i humor pozwalają również artystom na obiektywne spojrzenie na wiadomość, dystansując się od niej i wyrażając swoją osobistą opinię na dany temat.

Ilustratorzy redakcyjni nie są zobowiązani do przedstawiania innego spojrzenia na obrazek poza własnym, stawiając ich w pozycji obserwatorów otaczającego nas świata, czerpiących inspirację z bieżących wydarzeń i rozśmieszających publiczność swoimi interpretacjami.

Jak powiedział Cabu:

„Nie jesteśmy posłańcami. Jesteśmy po prostu klaunami, animatorami […]. Humor to język, który zawsze kochałem. Naszym celem jest uwolnienie świata od idiotyzmu poprzez rozśmieszanie ludzi”.

Wielkie nazwiska w satyrze

Każda epoka ma swoich uznanych artystów. Nie sposób wymienić ich wszystkich, ale są tacy, o których nie można nie wspomnieć.

Wśród nich są niektóre ofiary ataku na biura Charlie Hebdo w styczniu 2015 roku, których nazwiska stały się symbolami wolności słowa we Francji:

  • Charb był menedżerem Charlie Hebdo od 2009 roku. Brał udział w ponownym uruchomieniu gazety. Rysował także dla Mon Quotidien – gazety dla dzieci.
  • Woliński był zaangażowany w tworzenie gazety o nazwie L’Enragé with Siné w 1968 roku, a także przyczynił się do powstania Hara-Kiri. Pracował dla JDD, L’Humanité i Nouvel Observateur.
  • Cabu pracował także dla Hara-Kiri i Charlie Hebdo, ale jego rysunki można było znaleźć również w Le Monde, Rock n’Folk, Le Figaro i Nouvel Observateur.
  • Tignous, którego prace zostały opublikowane w Charlie Hebdo i Marianne.

W Polsce możemy wymienić między innymi:

  • Tomasz Broda publikował rysunki i ilustracje w „Gazecie Wyborczej”, „Rzeczpospolitej”, „Polityce”, „Przekroju”, „Odrze”, Słowie Polskim i miesięczniku „Muza”.
  • Jerzy Flisak publikował swoje rysunki m.in. w „Szpilkach”, „Świerszczyku”, Płomyczku, „Polityce”, tygodniku „Świat”, „Przeglądzie Kulturalnym”. Debiutował jeszcze w roku 1950 jako student architektury w konkursie rozpisanym przez tygodnik satyryczny Szpilki. Później został redaktorem graficznym tego tygodnika.
  • Andrzej Czeczot Zadebiutował w tygodniku „Szpilki” w 1956. W PRL publikował rysunki w wielu tytułach; rozpoczął też współpracę z niemieckim Pardonem i amerykańskim The New Yorker. W czasie emigracji jego rysunki zamieszczały także The New York Times i The Wall Street Journal; szwajcarski Graphis zamieścił w jednym z numerów z lat 80. monografię Czeczota. Publikował w „Polityce” i „Nie”.

Niektórzy artyści są tak znani ze swojej pracy redakcyjnej, że ich nazwiska są często kojarzone z określonymi gazetami. Jedną z takich osób jest Szczepan Sadurski. Zdobywca m.in. Złotej Szpilki '86 (nagroda tygodnika satyrycznego „Szpilki” w konkursie na najlepszy rysunek roku). Jego prace były wystawiane w zasadzie na całym świecie, a w 2012 r. w Nowym Jorku został nazwany „jednym z najszybszych karykaturzystów świata".

Jak zostać rysownikiem prasowym?

Jak widać, ilustratorzy, którzy pracują w dziennikarstwie, często pracują dla kilku różnych gazet.

Oprócz wielkich nazwisk w biznesie, duża część zawodu wiąże się z pewnym poziomem niepewności i przyjmowaniem różnych ról. Młodzi artyści skłaniają się ku innym typom ilustracji i pisania komiksów.

Marzysz o zostaniu rysownikiem satyrycznym?

Jeśli chcesz stworzyć udany humorystyczny szkic, najpierw musisz opanować podstawy rysowania. Opanowanie tego obejmuje naukę rysowania twarzy i ludzkiego ciała, naukę karykatury, wypróbowanie cyfrowego rysunku na tablecie i naukę renderowania, ale także przestrzeganie zasad proporcji i rysowania w perspektywie jednopunktowej.

Może się wydawać, że to ciężka praca, ale gdy nauczysz się, jak sprawić, by martwa natura wyglądała trójwymiarowo, wybierz wskazówki dotyczące rysowania z samouczków rysunkowych, które znajdziesz w internecie i ćwicz umiejętności, takie jak kreskowanie krzyżowe, tworzenie przestrzeni ujemnej, rysowanie konturów, rozmycie i jak kontrolować pociągnięcia pędzlem, aby tworzyć tekstury, zdobędziesz cenne doświadczenie, które przyda Ci się, gdy zaczniesz rysować kreskówki.

Techniki rysunkowe stosowane w ilustracji redakcyjnej dalekie są od realizmu rysunku obserwacyjnego – wynika to z różnicy celów.

W realistycznym rysunku i malarstwie celem jest realistyczne przedstawienie przedmiotu lub osoby, podczas gdy rysunek prasowy to bardziej wyolbrzymienie w zabawny, karykaturalny sposób. Oznacza to, że artysta musi nauczyć się rysować osobę, ideę lub historię, wyłapując ważne cechy i wyolbrzymiając je w humorystyczny sposób.

Oznacza to, że chcąc pracować w tym zawodzie, będziesz musiał poznać sztukę rysowania we wszystkich jej formach, a także nauczyć się doceniać szczegółowo ilustracje edytorskie.

Tak więc, zanim zagłębisz się w rysowanie kreskówek, bardzo pomaga ćwiczenie rysowania portretów, dokładne rysowanie ludzi, twarzy, oczu, nauka rysowania rąk, kopiowanie, rysowanie odręczne, nauka rysowania kwiatów, zwierząt, próbowanie dostrzegania podstawowych kształtów w złożonych obiektach, próby dokładnego rysowania kuli, a nawet używania gumki do zaznaczania obszarów. Wszystkie te rzeczy zapewnią, że będziesz mieć portfolio, które pokaże Twoje doświadczenie jako artysta w trenowaniu Twojego umysłu i ręki w tworzeniu różnych efektów.

kobieta przyglądająca się muralowi predstawiającemu dłonie
Nie próbuj biegać, zanim nie nauczysz się chodzić: opanuj podstawy, a następnie przejdź do rysowania karykatur! (Źródło: Unsplash)

Stworzenie portfolio, które będzie demonstracją umiejętności tworzenia różnych stylów, w tym wszystkiego, od grafiki komputerowej po portrety wykonane za pomocą ołówka węglowego, pozwoli innym docenić Twój talent artystyczny, a także nauczy Cię być dumnym ze swojej pracy.

Będziesz musiał ciężko pracować i upewnić się, że dobrze rozumiesz kluczowe kwestie, aby móc opowiadać historie poprzez rysowanie.

Jako ilustrator prasowy powinieneś posiadać kilka cech:

  • Świadomość zagadnień kulturowych
  • Dbałość o szczegóły
  • Wyobraźnia
  • Ciekawość
  • Kreatywny umysł

Umiejętność informowania opinii publicznej na dany temat przy jednoczesnym zapewnieniu komentarza z pewną dozą humoru nie jest łatwym zadaniem. W obliczu czystej kartki papieru niezbędne jest posiadanie zdolności twórczych i umiejętności krytycznego myślenia, aby stworzyć artykuł dziennikarski za pomocą technik rysowania, w tym kredki, pędzla, ołówka, kredy, pasteli, farb olejnych, akwarelowych lub węgla drzewnego.

Potrzebujesz pomocy w doskonaleniu swojego talentu artystycznego? Dlaczego nie poprosić nauczyciela sztuki na lekcjach rysunku. Z Superprof możesz znaleźć lekcje rysunku w Warszawie lub innych polskich miastach.

>

Platforma, która łączy prywatnych nauczycieli i uczniów

1-sza lekcje za darmo

Lubisz ten artykuł? Oceń nas!

5,00 (1 ocen(y))
Loading...

Joanna

Jestem zabawną i bezpośrednią osobą. Uwielbiam relaksować się czytając książki lub spędzając czas z przyjaciółmi. Tłumacz języka angielskiego, z ambicjami do nauki kolejnych czterech języków obcych.