Pod wieloma względami Europa jest niezwykła. Zajmuje tylko około 2% powierzchni świata, ale jej mieszkańcy od tysiącleci mają wpływ na kształtowanie światowej polityki.

Nie tylko polityki! Europa, w szczególności zachodnia i południowa, przewodziła światu pod względem odkryć naukowych i osiągnięć literackich, siły militarnej i globalnego bezpieczeństwa gospodarczego.

Inną niezwykłą cechą Europy jest to, że jak na tak stosunkowo mały region ma ona szeroki wachlarz stref klimatycznych i żyznych ziem, co pozwala na uprawianie olśniewającej gamy materiałów eksploatacyjnych.

Chociaż Europa jest definiowana jako samodzielny kontynent, to zgrupowanie narodów w rzeczywistości leży na płycie eurazjatyckiej; płycie tektonicznej sięgającej od Chin do daleko poza wyspy Zjednoczonego Królestwa.

Kilka granic geograficznych oddziela Europę od tego, co powszechnie nazywamy Azją; wśród nich są pasma górskie i rzeki.

Kultura, pochodzenie etniczne, język i systemy wierzeń dodatkowo zaznaczają ostry kontrast między mieszkańcami Eurazji.

Więc co dokładnie mamy na myśli, mówiąc o Europie? Poruszając ten temat, bierzemy pod uwagę większość suwerennych państw Europy.

Zgodnie z Konwencją z Montevideo suwerenne państwo jest uznawane w prawie międzynarodowym za:

  • kraj o określonej populacji
  • naród z własnym rządem
  • określone terytorium wyznaczone granicami
  • rząd, który może nawiązać stosunki z innym państwem narodowym.

Od wschodzących potęg w Europie Wschodniej po mocarstwa polityczne wiodące w krajach Europy Zachodniej, Twój Superprof odkrywa teraz geopolityczne środowisko regionu zwanego Europą.

Geopolityczne Tło Europy

zamek neuschweinstein w niemczech
Regiony górskie tworzą naturalną barierę między niektórymi krajami europejskimi. Źródło: Unsplash

Region, który dziś znamy jako Europa Południowa, a konkretnie starożytna Grecja i starożytny Rzym, jest uznawany za kolebkę zachodniej cywilizacji.

W istocie, filozofia i nauka zawsze były na wysokim poziomie, a ludzie byli doskonale przygotowani do migracji po całej Europie, kształcąc tych, którzy ich słuchali (lub byliby przez nich zniewoleni) podczas podróży na północ.

Upadek Cesarstwa Zachodniorzymskiego w 476 r. położył kres tej epoce, ale wtedy już kości zostały rzucone.

Tęsknota za odkryciami w Europie była podsycana przez wcześniejsze przedsięwzięcia edukacyjne; wkrótce całe armady odpłynęły, aby zbadać świat i zajmować terytoria w imię króla swojego kraju.

Tak, w Europie było mnóstwo króli!

Najwyraźniej nieusatysfakcjonowani zwykłym królestwem, wiele europejskich głów państw zaczęło budować własne imperium.

Doskonałym tego przykładem jest to, jak suwerenność Hiszpanii wciąż wpływa na geopolitykę w Ameryce Łacińskiej.

Portugalia, stosunkowo niewielki kraj na Półwyspie Iberyjskim, jako pierwsza utworzyła rozległe imperium składające się z ziem w Ameryce Południowej, Azji Wschodniej i wzdłuż obu wybrzeży Afryki Subsaharyjskiej.

Gdy floty wyruszyły w rejs, nie można było ich zatrzymać. Wkrótce wybitne monarchie Europy Zachodniej w zasadzie podzieliły świat między sobą, nawet Polska była kiedyś swego rodzaju potęgą przez ponad 200 lat.

W 1637 roku Rzeczpospolita Obojga Narodów obejmowała nawet 990 000 km² ziem, ale niestety, z powodu konfliktów, zajmowana powierzchnia z czasem zmalała.

Kiedyś Imperium Brytyjskie rościło sobie prawa do prawie jednej czwartej całkowitego lądu Ziemi.

Chiny i Japonia odgrywają ważną rolę w geopolityce Azji Wschodniej.

Te państwa, które oparły się zachodnim naciskom, takie jak Chiny i Japonia, ostatecznie oddały część terytorium tym wielkim mocarstwom światowym.

Chiny i Japonia odgrywają ważną rolę w geopolityce Azji Wschodniej.

Biorąc pod uwagę trwające od stuleci dążenie do przejęcia terytoriów i przywództwa, zwłaszcza wśród narodów Europy Zachodniej, nie powinno dziwić, że nadal będą one przewodzić światu pod względem gospodarczym i politycznym.

Dowiedz się, jaki wpływ europejski kolonializm miał na Afrykę...

mapa europy globus
Patrząc na tę mapę, łatwo dostrzec europejską linię demarkacyjną wschód-zachód. Źródło: Unsplash

Europa Zachodnia a Europa Wschodnia

Wydarzenia z początku XX wieku sprawiły, że światowe ambicje hegemoniczne Europy gwałtownie się zatrzymały.

Mówiąc dokładniej, „strzał słyszany„ na całym świecie”, który przyspieszył pierwszą wojnę światową, zawęził koncentrację krajów Europy Zachodniej do bitew mających miejsce na ich bezpośrednim terytorium.

Późniejszy kryzys gospodarczy znacznie obniżył ich poziom życia, co z kolei dało początek kapitalistycznemu modelowi gospodarczemu.

Niemcy były jedynym zachodnioeuropejskim krajem, który stosunkowo dobrze poradził sobie podczas Wielkiego Kryzysu, po części dlatego, że ich gospodarka była stymulowana przez produkcję zbrojeń.

A potem, gdy poszczególni obywatele odkrywali drogę do bogactwa, wybuchła druga wojna światowa, ponownie pogrążając Europę w rozlewie krwi oraz politycznym i gospodarczym niepokoju.

Wkrótce po zaprzestaniu działań wojennych napięcia doprowadziły do ​​tego, że Rosja zablokowała państwa Europy Wschodniej i uznała wszystkie te ziemie za państwa satelickie, tworząc tak zwany blok wschodni - reżim komunistyczno-socjalistyczny.

W międzyczasie Europa Zachodnia, która w tych trudnych czasach w dużym stopniu skorzystała na sojuszach politycznych i strategicznych, przyjęła liberalizm i jedność jako sposób na odparcie tego typu nacjonalizmu, który dwukrotnie doprowadził ich do wojny.

Sojusze obu stron i radykalne różnice w ich ideałach politycznych i ekonomicznych doprowadziły do ​​zaciągnięcia symbolicznej Żelaznej Kurtyny między dwoma regionami, wyznaczając początek Zimnej Wojny.

Przez następne 44 lata istniały dwie Europy: zachodnia i wschodnia. Jedna rozwijająca się i druga w strefie tabu.

Jak być może zauważyliście, w tym artykule nie omawiamy rosyjskiej geopolityki. Ze względu na swoją ogromną skalę temat ten został poruszony w osobnym artykule.

Europa: Geopolityczna Potęga

Wiele cech geograficznych Europy, takich jak rzeki i wybrzeża, zapewniają naturalne szlaki żeglugowe, co pozwala na intensywny handel… i poszczególne państwa w dużym stopniu je wykorzystywały.

Wynikające z tego umowy handlowe sprawiły, że Europa Północna stała się jednym z najlepiej rozwiniętych i najbogatszych regionów świata.

To bogactwo i reputacja ich stabilności gospodarczej, jeśli nie dobrobytu, sprawiły, że kraje europejskie stały się pożądanym celem migrantów z Afryki i Bliskiego Wschodu.

Jedną z ważnych kwestii dotyczących gospodarki europejskiej jest to, że kraje północne mają znacznie lepszą sytuację niż Europa Południowa: Włochy, Grecja i, w mniejszym stopniu, Hiszpania mają trudności z podwyższeniem bardzo niskiego PKB.

Chociaż ekonomia nie jest uważana za czynnik obejmowany przez oceny geopolityczne, obawy dotyczące gospodarki odgrywają rolę w tym, jak zarządza się zasobami danego państwa, w każdym tego słowa znaczeniu, od bezpieczeństwa energetycznego po umowy handlowe.

Po Zimnej Wojnie wschodzące rynki Europy Wschodniej starały się znaleźć to, co najlepsze dla ich wyjątkowej kultury i aspiracji politycznych.

Polska i Węgry dość szybko stały się członkami NATO i oba kraje podziwiają niektóre zasady wyznawane przez Unię Europejską... ale nie wszystkie: w jednym i drugim kraju obywatele mają w przeważająco konserwatywne poglądy, które kłócą się z bardziej liberalnymi skłonnościami UE.

Niemniej jednak czerpią korzyści z bliskości Europy Zachodniej, zwłaszcza jeśli chodzi o handel i rozwój infrastruktury.

Z drugiej strony kraje nadbałtyckie oraz Rumunia, Czechy, Słowacja i Bułgaria opowiadają się za Unią Europejską, zarówno ze względu na ich prozachodnie stanowisko, jak i ze względu na korzyści gospodarcze i wynikającą z tego ochronę.

W żadnym wypadku nie oznacza to, że wszystko jest w porządku, a Unia Europejska rośnie w siłę.

Łącznie, w ciągu 74 lat Unii Europejskiej żadne państwo członkowskie tak naprawdę nie opuściło Unii. Wielka Brytania jako pierwsza oficjalnie zasygnalizowała zamiar wycofania się w oczekiwaniu na akceptowalną umowę handlową. Jak wiemy, jednak doszło do Brexitu.

wale morskie rozbijające się o skały
Fale liberalizmu w Europie Zachodniej rozbijają się o skały populizmu. Źródło: Pixabay

Nadciągające Wzburzone Morze w stronę Najpotężniejszych Państw Europy

Handel to tylko jeden z aspektów negocjacji dotyczących wyjścia Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej.

To, co wcześniej Wielka Brytania akceptowała jako zasady i prawa Unii, po jej wyjściu stało się kwestią polityki zagranicznej. Wszystko, od wakacji do Hiszpanii po ochronę granic, stało się kwestią stosunków międzynarodowych.

Zdecydowanie Zjednoczone Królestwo nie jest jedynym krajem, które jest za rozpadem Unii.

Globalny trend w kierunku nacjonalizmu robi znacznie więcej, aby zagrozić wspólnocie, której pod pewnymi względami zazdrościły inne organy rządowe w innych częściach świata.

Co więcej, nastroje populistyczne zyskują na popularności w całej Europie Zachodniej.

Pomimo stosunkowo długiej listy świadczeń socjalnych, z których korzystają obywatele Europy, wielu z nich nie chce płacić wysokich podatków tylko po to, aby te pieniądze były dystrybuowane... z dala od ich ogromu trosk i pragnień.

Nie podobają im się również możliwości, jakie dają zagranicznym inwestorom by rozkręcać coraz więcej interesów, a tym samym zwiększyć kapitał w kasie Unii, podczas gdy osoby fizyczne w swoich krajach nie są w stanie spłacić swoich rachunków - nie mówiąc już o marzeniach o własnym startupie.

Inne rządy, zwłaszcza w południowej Europie, sprzeciwiają się temu, że ich waluta jest odgórnie regulowana i równoważona z bogatszymi krajami, takimi jak Norwegia i Luksemburg, nie dając im możliwości dostosowania się do inflacji lub zarządzania jej wartością.

Nie bez powodu wielu uważa drugi rząd Giuseppe Contego, utworzony w zeszłym roku, za pierwszy populistyczny rząd w Europie Zachodniej!

Z pewnością rozczarowani obywatele nie są jakąś specjalną niespodzianką; na przestrzeni historii obywatele występujący przeciwko swoim rządom zmieniali polityczną ścieżkę praktycznie każdego kraju.

Tym, co odwróciło falę liberalizmu tak obfitującego w Europie Zachodniej, był napływ imigrantów z Syrii - jak na ironię, kraju, który został skolonizowany przez Francję i dopiero niedawno wrócił pod kontrolę rdzennych mieszkańców.

Gdy zdesperowani ludzie napływali do Europy Środkowej, wśród obywateli poszczególnych państw aż wrzało.

Teraz Janusz czy Grażyna Kowalscy nie tylko musieli widzieć, jak ich podatki wydawane są na rzeczy, które nie przyniosły im bezpośrednich korzyści, ale musieli też być świadkami, jak ludzie, którzy nie znają ich języka lub nie podzielają ich kultury, czerpią korzyści z ich pracy!

Z geopolitycznego punktu widzenia jest całkiem prawdopodobne, że Europa pozostanie światowym liderem; miała zbyt wiele zasobów i jest zbyt dobrze usytuowana, by ją zdetronizować.

To, czy to przywództwo będzie kontynuowane w przypadku zjednoczonych krajów i ludzi, jest teraz poważnie kwestionowane.

Europa i Unia nie cierpią zbytnio z powodu presji zewnętrznej.

To wewnętrzne wstrząsy i ekscesy - w tym pragnienie Wielkiej Brytanii, by rozstać się z Unią, utrudniają znalezienie jasnej i pewnej drogi do postępu.

Czas pokaże, czy tak się stanie w dzisiejszej globalnej atmosferze geopolitycznej.

Teraz poznaj geopolitykę w każdym większym regionie świata...

Potrzebujesz nauczyciela z przedmiotu: Geografia ?

Oceń czy nasz artykuł był pomocny 😊

5,00/5 - 1 głos(y)
Loading...

Joanna

Jestem spokojną i szczerą osobą. Uwielbiam relaksować się czytając książki lub oglądając ulubione anime. Lubię uczyć się języków- szczególnie angielskiego i japońskiego. Mogłabym godzinami rozmawiać o regułach gramatycznych.