Stosunki międzynarodowe. Polityka zagraniczna państwa. Mężowie stanu, konsulowie i ambasadorzy. Organizacje międzynarodowe. Ogólnoświatowa społeczność. Modele polityki migracyjnej.

Wszystkie te aspekty są aspektami geopolityki, ale nie do końca oddają pełną koncepcję tego, co dokładnie oznacza ten termin.

Jeśli w szkole, Twoimi ulubionymi przedmiotami były/są geografia, wiedza o społeczeństwie i historia, to zainteresuje Cię geopolityka, która składa się, między innymi, z tych dziedzin nauki.

Mówiąc o historii, politolog Rudolf Kjellén ukuł to wyrażenie na początku XX wieku, odnosząc się do sojuszy podczas I wojny światowej; pod koniec drugiej wojny światowej wszyscy dyskutowali o teorii stosunków międzynarodowych.

Najważniejszą osobą w Polsce, zajmującą się tą nauką jest doktor Leszek Sykulski, polski nauczyciel akademicki, działacz społeczny, historyk, politolog, geopolityk. W latach 2007–2016 pełnił funkcję prezesa stowarzyszenia Instytut Geopolityki. Wydawca i redaktor naczelny dziennika internetowego Geopolityka.net. Jest także autorem wielu publikacji:

  • Rosyjska geopolityka a wojna informacyjna
  • Geopolityka a bezpieczeństwo Polski
  • Polska myśl geopolityczna w latach 1989–2009
  • Geopolityka. Skrypt dla początkujących
  • Geopolityka, czyli pochwała realizmu
  • Geopolityka. Słownik terminologiczny
  • Edward Dembowski (1822–1846)

Pod jego redakcją ukazały się również:

  • Studia nad rosyjską geopolityką
  • Geopolitics – Grounded in the Past, Geared Toward the Future
  • Czas i przestrzeń. Czynnik geograficzny w badaniu przeszłości
  • Przestrzeń i polityka. Czynnik geograficzny w badaniach politologicznych

Jak widać, Leszek Sykulski jest ekspertem w tej dziedzinie nauk społecznych.

Jednak geopolityka nie jest słowem, które słyszy się w codziennych rozmowach; przynajmniej nie poza kręgami politologicznymi.

Źródła wiadomości rzadko o tym wspominają, ale większość mediów omawia sytuację geopolityczną, jak stosunek Polski do Unii Europejskiej, niestabilność na Bliskim Wschodzie lub niepokój z powodu Rosji, w praktycznie każdej transmisji.

To tylko kilka aspektów dyscypliny, którą nazywamy geopolityką; są także inne.

W rzeczywistości, aby dokładnie zapoznać Cię z zasadami geopolityki, Superprof analizuje koncepcję, aby dać Ci kompleksowe spojrzenie na to, czym geopolityka jest, a czym nie, jakie czynniki wchodzą w grę i gdzie szukać, aby zobaczyć geopolitykę w akcji.

Geopolityka Definicja

górzyste zalesione państwo wyspa na oceanie
Nie ma państwa, które funkcjonowałoby w izolacji geopolitycznej; dziś wszystkie kraje cieszą się współzależnością, bez względu na swoją powierzchnię. Źródło: Unsplash

Żaden człowiek nie jest samoistną wyspą. - John Donne

Ten XVII-wieczny tekst, wyrażający ludzką potrzebę wzajemnych powiązań, może być postrzegany jako podstawa geopolityki. Wyraża ideę, że żadna pojedyncza osoba, jej działania lub myśli nie mogą być oddzielone od większego społeczeństwa.

Jeśli chodzi o grupy społeczne, to samo dotyczy narodów.

Nasz połączony świat wymaga interakcji między rządami poszczególnych państw, niezależnie od tego, czy mają podobne poglądy, czy nie. Z tej potrzeby wynika zestaw protokołów opartych na różnych czynnikach geograficznych i społecznych, w tym:

  • zasoby naturalne, w tym surowce, takie jak minerały, rudy i złoża metali, w tym węgiel czy ropa naftowa
  • topografia: czy na danym terenie łatwo się żyje? Czy jest do niego łatwy dostęp? Czy jest łatwy do obrony? Czy jest wystarczająco dużo wody, aby utrzymać ludność przy życiu?
  • populacja i demografia: ilu ludzi może przetrwać w określonych warunkach? Jakie są wymagania religijne i dietetyczne tych ludzi? Czy można im sprostać?
  • klimat: jakie produkty spożywcze mogą rosnąć w danych regionach? Czy klimat stwarza poważne zagrożenie dla życia lub produkcji żywności?

Jednym z aspektów geograficzno-politycznych, o którym sporo się słyszy, jest terytorium.

W ubiegłym roku amerykański prezydent zerwał z dziesięcioleciami dyplomatycznych starań by ostatecznie samemu ogłosić Jerozolimę stolicą Izraela.

Problem polega na tym, że, jak wiemy z historii, przynajmniej część tego miasta została wcześniej obiecana państwu Palestyńskiemu, ale oprócz problemów politycznych, należy również pamiętać o fakcie, że Jerozolima ma szczególne znaczenie dla wszystkich trzech abrahamowych religii.

I odwrotnie, trwający w przestrzeni spór o szlaki wodne toczy się na morzach południowochińskich. Wody terytorialne to kolejna istotna cecha geopolityki, ponieważ obejmuje wszystko, od bezpieczeństwa narodowego po handel i dostawy żywności w skali całego świata.

O ile łatwo jest wyznaczyć granicę na przestrzeni lądowej, o wiele trudniej jest wyznaczyć, gdzie kończą się wody danego kraju, co czasami może prowadzić do sprzeczek, a w najgorszym wypadku potyczek.

Oczywiście trudno byłoby opłynąć te wody, próbując uspokoić naród, który rości sobie do nich prawa, co prowadzi ciała polityczne do stołu negocjacyjnego.

To, ile presji jedna lub druga strona wywiera na swoich sąsiadach mając na uwadze własne dobro albo dobro całego świata oraz w jaki sposób ta władza jest przez nie sprawowana, to wchodzi w zakres geopolityki.

Jak już może zauważyłeś, idąc na studia i biorąc pod uwagę poszczególne kierunki, będziesz miał do czynienia z geopolityką. Jej różne aspekty, w mniejszym lub większym stopniu, są poruszane na takich kierunkach studiów jak: stosunki międzynarodowe, politologia, bezpieczeństwo narodowe, administracja, socjologia, historia, a nawet prawo.

Niezależnie od tego gdzie mieszkasz, przykładowo Warszawa czy Trójmiasto to świetne miejsca by iść na studia. W Polsce jest mnóstwo uczelni, także wojskowych, które oferują kierunki studiów dotyczące nauk społecznych i pokrewnych. Jeśli otrzymałeś świetne wyniki z egzaminów maturalnych na poziomie rozszerzonym z historii, matematyki, wiedzy o społeczeństwie lub geografii, powinieneś dostać się na wymarzony kierunek. Sprawdź ofertę na takich uczelniach jak: Akademia Sztuki Wojennej w Warszawie, Wojskowa Akademia Techniczna w Warszawie lub Akademia Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte w Gdyni.

Skoro już wiemy trochę o tym, czym zajmuje się geopolityka, przyjrzyjmy się, czego ona nie dotyczy.

Czym Geopolityka Nie Jest

Pieniądze sprawiają, że świat się kręci. - John Kander i Fred Ebb, z kabaretu

Jest mnóstwo cytatów, takich jak ten powyżej, na temat pieniędzy, ale, co ciekawe, gospodarka kraju ma niewiele wspólnego z jego statusem geopolitycznym.

Gospodarka kraju zależy od wielu czynników, z których niektóre określają również jego pozycję geopolityczną i rolę w globalnym systemie zarządzania. Na szczycie tej listy znajdują się zasoby ludzkie i naturalne.

Jeśli nie ma z czym pracować lub odwrotnie, nie ma nikogo do wykonywania pracy, gospodarka nie będzie się rozwijać - a kraj ten nie będzie w stanie sprawować tak dużej siły politycznej w swoim regionie, nie mówiąc już o skali światowej.

Na gospodarkę kraju w dużym stopniu wpływają również czynniki społeczne i polityczne.

Niedopuszczenie części populacji do pracy i wymuszenie przejścia na emeryturę w wieku, w którym nadal można pracować, podkopuje dostępną pulę siły roboczej, z powodu której cierpi gospodarka.

Handel towarami jest ważną częścią stosunków międzynarodowych, więc jeśli kraj ma niewiele towarów do handlu lub nie może sobie pozwolić na handel bez ceł, jego pozycja geopolityczna byłaby słabsza niż w przypadku krajów o silnej gospodarce.

Jeszcze jeden sposób, w jaki gospodarka kraju odgrywa rolę w geopolityce: możliwość zaspokajania potrzeb obywateli.

Obecnie zdestabilizowana gospodarka Wenezueli jest dramatycznym przykładem upadku, który zmusza ludzi do ucieczki do innych krajów.

Taki przypadek byłby idealnym miejscem na błędne koło: ludzie uciekają do kraju o silniejszej gospodarce, gdzie następnie przyczyniają się do rozwoju, znajdując pracę i płacąc podatki, czyniąc gospodarkę tego państwa jeszcze silniejszą.

Kraje o silnej gospodarce mają zdolność budowania potęgi militarnej, co daje im większe wpływy w sprawach transnarodowych i międzynarodowych.

Mimo to, ponieważ gospodarka danego kraju ma zaspokajać potrzeby i pragnienia swojego narodu, nie uwzględnia się jej w polityce międzynarodowej.

mężczyzna na zatłoczonej ulicy w chinach azja
Dzisiejsza inicjatywa Jednego pasa i Jednej Drogi dotyczy bardziej globalnego przywództwa niż ekonomii politycznej. Źródło: Unsplash

Stosunki Międzynarodowe - Przykłady Inicjatyw Geopolitycznych

Najprostszą definicją geopolityki jest siła polityczna związana z położeniem geograficznym.

Aby dobrze zrozumieć, jak geopolityka wpływa na sprawy zagraniczne poszczególnych państw, poddaliśmy pod lupę dwa dobrze nagłośnione przykłady polityki ze świata.

Rozwój Chin jako światowego mocarstwa wywołał obawy o globalne bezpieczeństwo; okaże się, czy są one dobrze ugruntowane.

Jednak współczesna chińska inicjatywa Jednego Pasa i Jednej Drogi, plan połączenia tego azjatyckiego supermocarstwa z trzema innymi kontynentami drogą lądową i morską, służy przedstawieniu Chin jako arbitra światowego pokoju i bezpieczeństwa.

Główną strategią stojącą za tymi wieloma projektami infrastrukturalnymi w Europie, Afryce i Ameryce Łacińskiej jest promowanie handlu przy jednoczesnym rozwijaniu chińskiej dyplomacji na całym świecie.

Wolumen przeładunku transportów koleją (w TEU) od 2014 do 2018 roku wzrósł ponad 10-krotnie na trasie Chiny–Europa. 90% z tych ładunków jest przeładowywanych w Polsce. Jednak pociągi dojeżdżają docelowo nawet do Holandii (mimo że ten kraj ma najkrótszy tydzień pracy w Europie), a większość towarów nie jest clona i opodatkowana VATem w Polsce, choćby z racji wysokiego VATu. Wprowadzenie np. najniższego możliwego VATu we wspólnocie, z zastrzeżeniem, że towar nie może zostać w Polsce znacząco mogłoby zwiększyć wpływy do budżetu i m.in. pieniądze na wydatki socjalne w Polsce.

Zamierzoną konsekwencją tego międzynarodowego systemu jest rekonfiguracja globalnej równowagi sił, tak aby naród azjatycki mógł domagać się większego udziału, niż przyznały mu wcześniej mocarstwa światowe.

Ponieważ Chiny są na dobrej drodze do stania się wielkim mocarstwem, Stany Zjednoczone czują, że ich globalna hegemonia wymyka się z ich rąk.

Zaniepokojona subtelnym przesunięciem władzy administracja Obamy ogłosiła plan zwrotu w kierunku Azji, w którym niewielkie siły pokojowe utrzymywane w Azji zostaną powiększone do pełnych kontyngentów wojskowych.

Dokonano tego w celu powstrzymania pokojowego wzrostu Chin, jednocześnie chroniąc sojuszników amerykańskich, Japonię i Filipiny przed możliwym zagrożeniem militarnym ze strony ich znacznie większego sąsiada.

Międzynarodowe badania wykazały, że inicjatywa zwrotu w kierunku Azji nie przyczyniła się w żaden sposób do powstrzymania wzrostu chińskiej potęgi na świecie.

Zrobiła jednak wiele, aby wzmocnić uścisk tego kraju na morzach południowochińskich, nawet do tego stopnia, że ​​Chiny zbudowały placówki wojskowe na wcześniej opuszczonych wyspach.

Nie wszystkie inicjatywy geopolityczne mają chwytliwą nazwę.

Podczas zimnej wojny powstrzymywanie było strategią stosowaną w byłym Związku Radzieckim w celu powstrzymania rozprzestrzeniania się komunizmu. Po upadku tego reżimu Rosja pieczołowicie odbudowywała swoją infrastrukturę i przywróciła stuletnie związki z Bliskim Wschodem.

Rola Rosji jako orkiestratora rozwiązywania konfliktów w Syrii i Afganistanie nie ma zgryźliwego wydźwięku, częściowo dlatego, że Putin woli mniejszą kontrolę nad swoją polityką globalną.

Drugim powodem jest to, że Bliski Wschód jest ważny zarówno pod względem strategicznym, jak i gospodarczym dla Rosji: pomaga temu krajowi poprawić stosunki między nim a państwami, przez które przebiegają ich rurociągi.

flagi unii europejskiej i wielkiej brytanii na znakach wskazujących inne kierunki świata
To, co Brexit reprezentuje dla tych, którzy pracują lub studiują za granicą, jest nadal otwartą kwestią geopolityczną. Źródło: Pixabay

Polityka zagraniczna - Geopolityka Brexitu

Względnie gorący temat!

Jak być może dowiedziałeś się z tego artykułu lub z badań geopolityki globalnej na własną rękę, praktycznie wszystko, co jedna grupa społeczna (powiedzmy „dżihadyści”) lub rząd zrobi, to te działania wywołują falę - a może nawet wstrząs na całym świecie. Fakt, że coś złego się dzieje na drugim końcu i może to mieć wpływ na inne państwa, przekracza ludzkie pojęcie!

Czy na pewno? Jest to swego rodzaju efekt motyla.

Itnieje mnóstwo badań na temat politycznych związków przyczynowo-skutkowych. Wystarczy przeanalizować bieg historii i spojrzeć na wydarzenia po zimnej wojnie, aby uzyskać dowody.

Napięcia między konkurującymi mocarstwami (Chinami i USA), użyciem siły na Bliskim Wschodzie i wschodzącymi potęgami, takimi jak Rosja, wykorzystujące dotąd niewidziane soft power i gospodarczą siłę w regionach tradycyjnie pomijanych.

Cała ta rywalizacja rozgrywa się na tle rosnącego nacjonalizmu.

W ciągu ostatniej dekady zmiany we władzy i rozwój międzynarodowy zderzyły się z obawami o bezpieczeństwo międzynarodowe, powodując pogorszenie stosunków zagranicznych... lub przynajmniej maskują się nieufnością.

Czasami najlepiej jest się wycofać, prawda? Wyjdź z walki i ponownie oceń, jakie są priorytety dla tego kraju i tej populacji.

Trzy lata temu Wielka Brytania zadała swoim obywatelom pytanie: czy lepiej służyłoby ich interesom pozostanie w Unii Europejskiej, czy też poradziliby sobie lepiej bez niej?

Niezależnie od tego, czy obywatele są zadowoleni, mniej, lub bardziej, z Brexitu, opuszczenie Unii Europejskiej już wywołuje poważne obawy geopolityczne.

Te wielkie mocarstwa, Niemcy i Francja, mają silne wpływy w Brukseli; najkorzystniejsze wyjście Zjednoczonego Królestwa może zależeć od tego, jak pozytywnie postrzegają swoją rolę w instytucjach międzynarodowych i jak owi partnerzy są hojni w swoich umowach handlowych.

Żaden człowiek nie jest wyspą; nie jest też żadne państwo, które ma swój naród.

Pomijając fakt, że akurat Wielka Brytania jest wyspą, niemniej jednak będzie zmuszona znaleźć swoje miejsce w dzisiejszym porządku światowym, gdy nie będzie już częścią Europy.

Będzie to wymagało dogłębnych badań światowych trendów i przemyślenia swojej pozycji. Które kraje najlepiej działałyby z ich polityką międzynarodową? Po oddzieleniu od Europy, na czym miałaby leżeć ich rywalizacja?

Czy dojdzie do Polexitu?

Aby lepiej zrozumieć naszą pozycję, naprawdę musimy zagłębić się w geopolitykę Europy.

Aby dowiedzieć się więcej na tematy przedstawione w tym artykule, możesz uprzyjemnić sobie czas przeglądając te strony:

TematAdres Strony Internetowej
Brexithttps://www.brexit.gov.pl/
Zwrot w kierunku Azjihttp://www.politykaglobalna.pl/2013/01/zwrot-usa-ku-azji-i-jego-wplyw-na-europe/
Jeden pas, jedna drogahttps://instytutsprawobywatelskich.pl/nowy-jedwabny-szlak-wszystkie-drogi-prowadza-do-pekinu/
Geopolitykahttps://geopolityka.net/

Mamy nadzieję, że pojęcie geopolityki jest teraz dla Ciebie bardziej zrozumiałe i ciekawe!

Potrzebujesz nauczyciela z przedmiotu: Geografia ?

Oceń czy nasz artykuł był pomocny 😊

5,00/5 - 2 głos(y)
Loading...

Joanna

Jestem spokojną i szczerą osobą. Uwielbiam relaksować się czytając książki lub oglądając ulubione anime. Lubię uczyć się języków- szczególnie angielskiego i japońskiego. Mogłabym godzinami rozmawiać o regułach gramatycznych.